تولید؛ سد وابستگی
از «انقلاب سفید» تا «شوکدرمانی»؛ پروژهای که علیه تولید ملی ادامه دارد
تاریخ اقتصاد ایران را اگر با دقت نگاه کنیم، میبینیم بسیاری از بحرانهایی که امروز با نامهای جدیدی مثل «شوکدرمانی» یا «اقتصاد دلاری» مطرح میشوند، ریشه در همان سیاستهایی دارند که سالها پیش با شعارهای زیبا و ظاهر مدرن وارد کشور شدند. این ماجرا نه یک اشتباه ساده تاریخی است و نه یک اتفاق تصادفی؛ بلکه میتوان آن را بخشی از یک پروژه بلندمدت برای تضعیف استقلال اقتصادی ایران دانست.
انقلاب سفید؛ آغاز یک مسیر پرهزینه
«انقلاب سفید» در دوره پهلوی با عنوان اصلاحات و نوسازی معرفی شد، اما در عمل بخش مهمی از ساختار تولید کشور را دچار آسیب کرد. اصلاحات ارضی، بهجای آنکه کشاورزی مستقل را تقویت کند، بسیاری از روستاها را تضعیف کرد و جمعیت زیادی را از تولیدکننده به حاشیهنشین تبدیل ساخت. ایران بهتدریج از اقتصادی متکی بر ظرفیت داخلی، به اقتصادی وابسته به نفت و واردات نزدیک شد.
نتیجه: وابستگی به جای پیشرفت
هرچند این سیاستها با شعار توسعه عرضه شدند، اما نتیجه نهایی آنها برای بخش بزرگی از مردم، فقر، مهاجرت، و کاهش توان تولید داخلی بود. کشوری که میتوانست بر پایه کشاورزی، صنعت و نیروی انسانی خود رشد کند، بیشتر به بازار مصرف کالاهای خارجی تبدیل شد. همین تجربه تاریخی نشان میدهد که اعتماد به نسخههای بیرونی، همیشه به سود کشور تمام نمیشود.
ادامه همان مسیر با نامی تازه
اما این ماجرا در همانجا متوقف نشد. اگر دیروز با شعار اصلاحات ارضی به زیرساختهای تولید ضربه زده شد، امروز همان مسیر با ابزارهای جدیدتری دنبال میشود. سیاستهایی مانند شوکدرمانی، دلاریزهکردن اقتصاد و وابستهکردن زندگی مردم به نوسانات ارز، در عمل میتوانند همان نتیجه قدیمی را تکرار کنند: تضعیف تولید داخلی و افزایش وابستگی.
راه نجات؛ بازگشت به تولید ملی
اگر قرار است ایران روی پای خود بایستد، راهی جز تقویت تولید ملی وجود ندارد. حمایت از کشاورزی، صنعت، کارآفرینی و تولیدکنندگان داخلی، فقط یک انتخاب اقتصادی نیست؛ بلکه ضرورتی برای استقلال کشور است. تجربه تاریخ بهروشنی نشان داده است که هر زمان به ظرفیت داخلی تکیه کردهایم، امکان پیشرفت فراهم شده؛ و هر زمان چشم به بیرون دوختهایم، هزینهاش را مردم پرداختهاند.
امروز بیش از هر زمان دیگر، باید به این حقیقت توجه کرد که تولید ملی ستون اصلی اقتصاد مستقل است. بدون آن، نه رفاه پایدار شکل میگیرد و نه استقلال واقعی به دست میآید.
