جدایی بحرین از ایران
زخمی بر پیکره ملی ایران؛ چگونه بحرین در میز مذاکره از ایران جدا شد؟
به مناسبت ۲۲ اردیبهشت، سالروز تصویب جدایی بحرین از ایران
جدایی بحرین از ایران، نقطه تاریکی در تاریخ معاصر کشور به شمار می رود. رخدادی که نه حاصل شکست در میدان نبرد، بلکه به وسیله مذاکراتی پیچیده و زیر سایه فشار قدرتهای خارجی رقم خورد. این جزیره، که قرنها بخشی از هویت تاریخی و جغرافیایی ایران محسوب میشد، در شرایطی از پیکره اصلی جدا شد که هیچ درگیری نظامی میان ایران و کشورهای کوچک عربی همسایه وجود نداشت و تهدید امنیتی مستقیمی کشور را با چالش مواجه نکرده بود.
بحرین، فراتر از مساحت جغرافیاییاش، از دیرباز نبض تپنده خلیج فارس و گذرگاهی حیاتی برای امنیت انرژی، معادلات ژئوپلیتیک منطقه و حفظ برتری دریایی ایران بوده است. اهمیت این جزیره تا بدانجاست که امروزه نهمین کشور جهان از نظر ذخایر نفتی محسوب میشود؛ واقعیتی که چشمانداز اهمیت راهبردی آن را روشنتر میسازد.
ارزش استراتژیک بحرین به قدری بود که جدایی آن را نمیتوان با معاهدات تلخ تاریخی مانند گلستان و ترکمانچای، که پس از شکستهای نظامی به ایران تحمیل شدند، قیاس کرد. در آن دو معاهده، سرزمینها در پی نبرد و با اعمال زور از ایران جدا شدند، اما در مورد بحرین، بدون هیچ درگیری نظامی و با طرح درخواست از سوی بریتانیا، این جدایی به شکلی «داوطلبانه» و در راستای منافع قدرتهای خارجی صورت پذیرفت.
شاه دلیل خود را برای موافقت با تجزیه بحرین در مصاحبه با روزنامه گاردین اینگونه بیان میکند: با توجه به اینکه نفت #بحرین دارد به پایان میرسد و مروارید به پایان رسیده است، بحرین از نظر ما اهمیتی ندارد.بعد او هویدا گفت دخترمان بود شوهرش دادیم. (ر.ک: کتاب تاریخ تجزیه ایران/هوشنگ طالع(نماینده مجلس در دوره پهلوی دوم) جلد۲/ص۱۴۱)
جالب است که در طول جنگ تحمیلی اول، دوم و سوم بحرین، به پایگاهی برای تجاوز کاران رژیم صهیونیستی و آمریکا تبدیل گشت.
✍حمید مریدیان عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان استان سمنان
